Forgangsröðun stjórnvalda í takti við sérhagsmunahópa

„Það eru blikur á lofti og áherslur núverandi ríkisstjórnar ýta undir þær, nú síðast með aðförinni að opinberum starfsmönnum í tengslum við áminningarskylduna. Er þetta í alvöru forgangsröðunin á Alþingi?“

Eftir Kára Sigurðsson

Stöðugleiki í kjarasamningum byggist á sameiginlegri ábyrgð. Það var skýrt samið um að hið opinbera héldi aftur af gjaldskrárhækkunum og að fyrirtæki sýndu aðhald í verðlagningu. Við erum að sjá annað raungerast; hækkanir á þjónustu Veitna og áframhaldandi verðhækkanir á matvörum og öðrum nauðsynjavörum sem skekkja forsendurnar sem samið var á eru dæmi um það. Þar liggur kjarni málsins, ekki í því að launafólk hafi fengið hóflegar leiðréttingar á kjörum sínum í síðustu samningum eða að vinnuvikan hafi verið stytt.

Á sama tíma hefur undanfarið borið mikið á einfaldri og villandi umræðu þar sem reynt er að skjóta skella skuldinni á launafólk og réttindi þess. Því er gefið undir fótinn að hópar fólks hendi sér í langtímaveikindaleyfi að ósekju og orðið kulnun er nú notað í algjöru háði. Þessi orðræða kemur ekki af tilviljun, hún er knúin áfram af hagsmunaaðilum sem hafa augljósa ástæðu til að vilja draga úr vægi launa og réttinda með það að markmiði að eigendur stórfyrirtækja sitji eftir með stærri sneið af kökunni. Þetta er ekki uppbyggileg nálgun, hvorki fyrir vinnumarkaðinn né samfélagið í heild.

Ef þetta heldur svona áfram, þá eru litlar líkur á að í næstu kjarasamningum náist sátt og samstaða sem byggir á trausti og faglegum vinnubrögðum. Þvert á móti gætu næstu viðræður orðið mjög þungar og haft gríðarlega neikvæð áhrif á samfélagið í heild. Það eru blikur á lofti og áherslur núverandi ríkisstjórnar ýta undir þær, nú síðast með aðförinni að opinberum starfsmönnum í tengslum við áminningarskylduna. Er þetta í alvöru forgangsröðunin á Alþingi? Þegar grunnstoðir réttlætis og faglegs trausts eru veiktar, þá grefur það undan öllu því sem við erum að reyna að byggja upp.

Við verðum að spyrja okkur: Er ríkisstjórnin farin að ganga í takt við sérhagsmuni einkaaðila á kostnað almennings? Ef svo er, þá erum við að missa sjónar á því sem skiptir máli.

Því ef við ætlum að skapa raunverulegan stöðugleika, þann stöðugleika sem kjarasamningar byggja á, þá verðum við að ganga í takt. Við verðum að byggja brýr, ekki grafa skurði. Það þarf samstöðu, gagnsæi og heiðarleika í aðgerðum allra aðila. Orðræða sem grefur undan launafólki og lítillækkar opinbera starfsmenn í myndböndum sem eru borguð af samtökum á almennum markaði eru ekki leiðin. Það er mikil skömm af þessari nálgun og ég get ekki ímyndað mér að við sem samfélag viljum að þetta sé sú hugmyndafræði og sýni þau viðhorf sem við ætlum að tileinka okkur og samþykkja inn í framtíðina.

---

Höfundur er formaður Sameykis stéttarfélags í almannaþjónustu.

Leiðargreinin birtist fyrst í Tímariti Sameykis, 1. tbl. 2026