Málþing Sameykis: Meira en helmingur var frá vinnu vegna veikinda

Tómas Bjarnason, sviðsstjóri hjá Stjórnendaráðgjöf Gallup, kynnti á málþingi Sameykis í niðurstöður um stöðu veikindafjarvista út frá mannauðskönnuninni Stofnun ársins 2025. Könnunin var framkvæmd haustið 2025 og tóku tæplega 18 þúsund starfsmenn ríkisstofnana og Reykjavíkurborgar þátt. Svarhlutfall var 52 prósent.

54 prósent voru frá vinnu vegna veikinda
Tómas sagði að samkvæmt niðurstöðum úr könnunni sögðust 54 prósent svarenda hafa verið frá vinnu einn dag eða meira á síðustu þremur mánuðum vegna eigin veikinda.

„Meira en helmingur starfsfólks segist hafa verið frá vinnu vegna veikinda á síðustu þremur mánuðum. Það sýnir að þetta er raunverulegt og víðtækt viðfangsefni en okkur skortir betri gögn til að rýna ástæður sem liggja að baki þessum tölum,“ sagði Tómas í erindi sínu.

Konur voru oftar frá vegna veikinda en karlar, yngra starfsfólk oftar frá en eldra starfsfólk og starfsfólk í vaktavinnu oftar frá vegna veikinda en dagvinnufólk. Þá voru stjórnendur síður frá vinnu vegna veikinda en aðrir starfshópar samkvæmt könnuninni. Þá kom fram að meðalfjöldi veikindadaga á þriggja mánaða tímabili var um 2,2–2,3 dagar, sem jafngildir um níu dögum á ári eða um 3,4–3,5 prósent af vinnudögum ársins.

„Þó að fólk geti vanmetið eða ofmetið nákvæman dagafjölda sýna rannsóknir að fylgni er á milli eigin mats á fjarveru vegna veikinda og þeirra gagna sem skrá veikindin. Þeir sem eru mikið frá vinnu vegna veikinda skrá einnig marga daga í veikindafjarveru,,“ útskýrði hann.

Streita og vinnuskilyrði skipta máli
Niðurstöðurnar sýna marktæk, en almennt fremur lág, tengsl milli veikindafjarvista og allra níu þátta könnunarinnar Stofnun ársins auk streituþáttarins. Sterkustu tengslin komu fram við streitu, ánægju og stolt og heildareinkunn starfsstaða.

„Þættirnir skipta máli – einkum streita og vinnuskilyrði. Þar sem starfsumhverfið er sterkara eru færri sem segjast hafa verið frá vinnu,“ sagði Tómas.

Munur kom einnig fram þegar bornir voru saman efsti og neðsti fjórðungur stórra ríkisstofnana. „Færri í efsta fjórðungi segjast hafa verið frá vinnu en í neðsta fjórðungi. Munurinn er ekki gríðarlegur, en hann er til staðar og marktækur,“ benti hann á.

Fáir rekja fjarvistir beint til vinnunnar
Aðeins 5 prósent þátttakenda sögðust hafa verið frá vinnu einn dag eða meira á síðustu þremur mánuðum vegna þátta sem þeir rekja beint til vinnunnar, svo sem stjórnunar, starfsumhverfis eða samskipta.

„Það er mikilvægt að hafa í huga að langflestir rekja veikindi ekki beint til vinnunnar. Samt sjáum við kerfisbundin tengsl milli starfsumhverfis og fjarvista,“ sagði Tómas.

Í lok erindisins lagði hann áherslu á að bæta þurfi yfirsýn yfir stöðuna: „Við höfum ekki nógu góða, samræmda mynd af fjarvistum. Ef við ætlum að bregðast við þurfum við betri gögn og skýrari sýn.“ Niðurstöðurnar benda til þess að þótt tengslin séu ekki sterk séu þau kerfisbundin: betra starfsumhverfi tengist færri fjarvistum og færri veikindadögum.