Forseti ASÍ segir breytingar á atvinnuleysistryggingum feigðarflan

Forseti Alþýðusambands Íslands, Finnbjörn A. Hermannsson, vekur athygli í pistli á vef sambandsins að nýtt frumvarp um breytingar á lögum um atvinnuleysistryggingar hafi verið unnið í algjöru samráðsleysi við verkalýðshreyfinguna og aðra aðila vinnumarkaðarins, þrátt fyrir mikilvægi þessa málaflokks fyrir lífskjör launafólks og stöðugleika á vinnumarkaði. Með frumvarpinu er lagt til að hámarkslengd atvinnuleysisbóta verði stytt úr 30 mánuðum í 18 mánuði og að lágmarkskröfur fyrir ávinnslu réttinda lengist verulega, úr þremur mánuðum í tólf mánuði. Slíkar breytingar eru kynntar með óljósum og illa útfærðum hugmyndum um vinnumarkaðsaðgerðir án nægjanlegrar fjármögnunar eða greininga á áhrifum þeirra.

ASÍ gagnrýnir harðlega að þetta mikilvæga mál sé unnið í einhliða anda, án raunverulegs samráðs við félagslega samningsaðila sem hafa mikla reynslu og skilning á virkni kerfisins. Atvinnuleysistryggingar eru ekki aðeins útgjaldaliður; þær eru tryggingar sem launafólk hefur sjálft greitt í gegnum vinnumarkaðinn til að tryggja fjárhagslegt öryggi við atvinnumissi og styðja við endurkomu til vinnu. Þetta félagslega öryggisnet hefur verið hornsteinn í íslensku velferðarkerfi og vinnumarkaðslíkani sem byggist á trausti og samvinnu.

Í umsögn ASÍ, sem birt var haustið 2025, var frumvarpinu lýst sem „illa ígrunduðu, gölluðu og gerræðislegu“ og bent á að afleiðingar breytinganna gætu orðið þveröfugar þeim markmiðum sem stefnt er að. Til dæmis sé hætta á að skerðing réttinda leiði til þess að fólk leiti frekar í önnur kerfi, svo sem fjárhagsaðstoð sveitarfélaga eða örorkulífeyri, sem veikir tengsl við vinnumarkaðinn og úrræði Vinnumálastofnunar.

Því skorar ASÍ á stjórnvöld að hætta við frumvarpið og hefja raunverulegt samráð við verkalýðshreyfinguna og aðra hagaðila. Breytingar á atvinnuleysistryggingum verði að byggja á traustum gögnum, sameiginlegum skilningi og markmiðum um félagslegt öryggi, ekki einhliða ákvörðunum sem grafa undan trausti og félagslegri sátt.