Óánægja með fyrirkomulag vaktavinnu hjá vaktavinnufólki

Trúnaðarmenn í vaktavinnu lýstu óánægju sinni með fyrirkomulag vaktavinnu á fundi hjá Sameyki sem haldinn var í félagamiðstöðinni í BSRB-húsinu í dag. Ingólfur Björgvin Jónsson, deildarstjóri kjaradeildar hjá Sameyki, stýrði fundinum þar sem umfjöllunarefnið var aðeins eitt – áhrif styttingu vinnuvikunnar hjá vaktavinnufólki.

Kristbjörg H. Guðmundsdóttir, sem starfar í stjórnstöð Landhelgisgæslu Íslands, sagði vaktakerfið ekki hafa orðið jafn fjölskylduvænt og lagt var upp með þegar það var sett á 2021. Vaktavinnukerfin sem unnið er eftir, MTP (miðlægt tímaplan) og óskavaktakerfi, séu víða á vinnustöðum ekki skilvirk í framkvæmd og með tilkomu þeirra sé vaktafyrirkomulagið verra en var áður eftir að kerfisbreytingin átti sér stað.

Á fundinum kom fram að vaktahvatinn virkar ekki sem skyldi. „Þetta er gott í Exelskjalinu,“ sagði Kristbjörg, „En á mínum vinnustað er þetta alls ekki raunin. Núverandi vaktavinnukerfi er flókið og krafan er auðvitað sú að það verður að manna vaktirnar, en það er nú gert með kerfi sem virkar ekki nógu vel að okkar mati. Við vinnum meira en áður, mætum tíðar og fáum minna greitt þrátt fyrir meiri vinnu og fleiri vaktir,“ sagði Kristbjörg.

Þá var rætt um að margir nái ekki skilyrðum vaktahvatans, meðal annars vegna einsleitra vakta, lágmarks stundafjölda eða fjarvista sem skerðir réttinn sem á að nást með vaktahvatanum. Þrátt fyrir góðan tilgang skili vaktahvati sér aðeins til takmarkaðs hóps og virki því ekki sem almenn kjarabót eins og lofað var þegar hann var tekinn upp.

„Ósanngirni vegna vaktavinnukerfisins blasir líka við vegna þess að fólk þarf að mæta oftar í vinnuna en áður. Samanburður við dagvinnufólk er heldur ekki raunhæfur. Dagvinnufólk getur ráðið frekar hvernig það ráðstafar styttingu vinnuvikunnar heldur en vaktavinnufólk, þetta er því mjög ósanngjarnt kerfi að okkar mati sem vinnum í vaktavinnu,“ sagði Kristbjörg.

Ingólfur Clausen sagði kjarasamninginn mjög óljósan gagnvart vaktavinnuhópnum. „Kjarasamningurinn sem við vinnum eftir er mjög misvísandi og þá eru notuð mörg hugtök á vinnustöðunum sem ekki er talað um í kjarasamningnum. Þetta er ekki hægt. Þessir þættir í kjarasamningnum mega alls ekki vera túlkunaratriði sem þóknist frekar vinnuveitendum eða eru óljósir að einhverju leyti. Auk þess hefur hvíldartíminn áhrif á vaktahvatann til lækkunar og getur munað um 30- 40 þúsund á mánuði,“ sagði Ingólfur.

Fundargestir lýstu einnig áhyggjum af því að ábyrgð á skipulagningu vakta væri í auknum mæli færð yfir á starfsfólkið sjálft og að kerfið væri of flókið. „Þetta er líka orðið svo flókið fyrirkomulag fyrir bæði starfsmenn og stjórnendur að þetta er í algjörum ólestri. Það er enginn að græða á þessu vonda fyrirkomulagi. Þetta var mun betra áður en þessi kerfisbreyting var tekin upp,“ sagði kona sem starfar í vaktavinnu.

Einn fundargestur sagði: „Þeir geta misnotað vaktakerfið til að halda niðri launakostnaði og mismuna fólki hverjir geta tekið aukavaktir til að vinna sig upp og fylla upp í vaktahvatann. Þetta er mjög ógangsætt og ósanngjarnt kerfi.“

Annar trúnaðarmaður sem starfar í sundlaug bætti við: „Þetta er bara kapphlaup um að ná upp í það launatap sem við höfum orðið fyrir vegna þessa ósanngjarna kerfis sem tekið hefur verið upp. Sameyki verður að beita sér og vinna að því að laga þetta innan BSRB og við kjarasamningaborðið,“ og bætti við, „Þetta er alveg kapút, við ráðum ekki hvernig vaktir við tökum, hvernig í ósköpunum má það vera að vaktahvatinn lækki þegar fólk þarf að taka sér frí einn dag vegna þess að það þarf að mæta í jarðaför? Það getur kostað frá 40 upp í 70 þúsund krónur eftir því á hvaða kjarasamningi fólk er að vinna eftir.“

Á fundinum var mikið rætt um áður nefnt MTP vaktavinnukerfi, sem eru fyrirfram skilgreind vaktamynstur sem endurtaka sig á föstu tímabili. Slík kerfi eru vinnustaðabundin og ekki skilgreind sérstaklega í kjarasamningum, og geta því verið mismunandi eftir vinnustöðum og er ólíkt „óskavaktakerfinu.“

Fundinum lauk með því að Sameyki mun skoða einstök mál og gæta þess að stjórnendur vinnustaðanna fari eftir kjarasamningum í samstarfi við trúnaðarmenn og þeir fari eftir því skipulagi sem samþykkt var með Betri vinnutíma í vaktavinnu.