Orlof á yfirvinnu: Sameyki leggur fram kvörtun til umboðsmanns Alþingis

Þann 19. júní sl. féll dómur í Landsrétti sem varðar rétt starfsmanna til orlofs af yfirvinnulaunum. Niðurstaðan getur haft bein áhrif á réttarstöðu félagsmanna og því er mikilvægt að bregðast skjótt við.

Málshöfðandi var starfsmaður Umbra-þjónustumiðstöðvar Stjórnarráðsins sem taldi sig hlunnfarinn í launum þar sem honum hafði ekki verið greitt orlofsfé vegna yfirvinnutíma á grundvelli kjarasamningsreglu þar um. Hvort tveggja héraðsdómur og Landsréttur féllust á kröfur starfsmannsins um orlofsgreiðslu af yfirvinnu. Stefndi, ríkið, byggði sýknukröfu í málinu á því að orlofsfé hefði þegar verið greitt af heildarlaunum starfsmannsins og væri greitt alla mánuði ársins gegnum fasta yfirvinnu, þ.m.t. þegar starfsmaðurinn væri í orlofi og því án vinnuframlags. Í dómi héraðsdóms, sem Landsréttur staðfesti með vísan til forsendna, kom fram að ekki hefði verið samið sérstaklega um það við starfsmanninn að orlofsfé yrði ekki greitt af yfirvinnu. Vísað var til dómafordæmis Hæstaréttar í máli nr. 618/2006 og dreifibréfs fjármálaráðuneytisins nr. 2/2006 og komist að þeirri niðurstöðu að ríkið yrði að bera hallann af slíku samningsleysi. Fallist var því á kröfur starfsmannsins um að honum hafi borið að fá orlof greitt á yfirvinnulaun hans.


Hvað þýðir þetta fyrir félagsfólk í Sameyki?
• Starfsmenn sem ekki hafa sérstaklega samið sig frá rétti til orlofs af yfirvinnu eiga heimtingu á slíkum greiðslum.
• Rétturinn helst óbreyttur fyrir þá sem þegar hafa fengið orlof greitt af yfirvinnu nema gripið hafi verið til annarra ráðstafana hjá vinnuveitanda.
• Dómurinn staðfestir jafnframt að það skiptir ekki máli þótt greitt hafi verið orlof af yfirvinnu á meðan starfsmaður var í orlofi.

Rétt er að benda á það að Sameyki stéttarfélag í almannaþjónustu hefur sent formlega kvörtun til umboðsmanns Alþingis vegna fyrirmæla fjármálaráðherra til stofnana ríkisins um að leiðrétta ekki ákvörðun orlofs á fasta yfirvinnu ríkisstarfsmanna í kjölfar dóms Landsréttar í máli nr. 361/2024, nema að starfsmaður geri sérstaka kröfu um það. Sameyki gagnrýnir umrædda framkvæmd og telur að ríkið beri að eigið frumkvæði að leiðrétta laun starfsfólks í þeim tilvikum sem starfsfólk á rétt á umræddri leiðréttingu. Í stað þess að tryggja leiðréttingu til allra sem brotið hefur verið á, sendi fjármálaráðuneytið í haust erindi til forstöðumanna stofnana þar sem þeim er beinlínis ráðlagt að gera ekkert. Þar er hvorki gert ráð fyrir afturvirkri leiðréttingu né að greiða framvegis laun í samræmi við niðurstöðu dómstóla. Þvert á móti er lögð áhersla á að bíða og treysta því að starfsfólk átti sig ekki á rétti sínum, svo hægt sé síðar að hafna þeim með vísan til tómlætis eða fyrningar. Þá vakna spurningar um hvort stjórnvöld brjóti gegn leiðbeiningarskyldu sinni með því að upplýsa starfsmenn ekki um rétt sinn.


Mikilvægt er að starfsfólk:
• Kanni strax réttarstöðu sína.
• Senda vinnuveitanda skriflega kröfu um vangoldið orlof af yfirvinnu, ef við á.

Mikilvægt er að félagsfólk bregðist strax, við ef við á og setji kröfu sína sannarlega og skriflega fram, í því skyni að forðast það að síðar verði litið á tafir á framsetningu krafna sem tómlæti af þeirra hálfu. Unnt er að leita til kjaradeildar Sameykis fyrir frekari ráðgjöf og aðstoð.

Lesa má dóm Landsréttar hér.