Póstmannafélag Íslands og Sameyki skoða sameiningu

„Við munum kynna sameininguna vel fyrir okkar félagsfólki. Ætlum að fara út á vinnustaðina, spjalla við okkar fólk og kynna fyrir því réttindi þess og þá auknu möguleika sem í þessu felst fyrir það.“

Eftir Axel Jón Ellenarson
Ljósmyndir: Birgir Ísleifur Gunnarsson

Jóhanna Fríður Bjarnadóttir er formaður Póstmannafélags Íslands sem stofnað var árið 1919 en má rekja allt til ársins 1776 þegar Kristján VII gaf út tilskipun um að komið skyldi á póstferðum innanlands á Íslandi. Póstmannafélagið er meðal elstu stéttarfélaga á Íslandi og stéttin hefur staðið vel saman í áranna rás. Á árunum frá 1980 til 1997 voru miklir uppgangstímar; póstur jókst gríðarlega og félagsmönnum fjölgaði hratt. Um aldamótin fór félagsmönnum að fækka vegna ýmiss konar hagræðingarstarfsemi Íslandspósts. Nú eru breyttir tímar í póstþjónustu landsmanna en núna telur félagið 377 félagsmenn og til stendur að það sameinist Sameyki.

Styrkur en ekki veikleiki að sameinast
Sameining vekur oft spurningar hjá félagsfólki. Hvernig má það vera þess fullvisst að réttindi þess skerðist ekki við þessa sameiningu?

„Í fyrsta lagi, og það er mikilvægt í þessu sambandi, er að réttindi skerðast ekki við þessa sameiningu. Kjarasamningurinn flyst í raun yfir og allt félagsfólk mun halda sínum áunnu réttindum áfram. Ég tel það vera mikinn styrk fyrir okkur að félögin sameinist því í Sameyki er mikil sérþekking. Félagsfólk mun hafa aðgang að mun betri þjónustu en við getum veitt, bæði heilli kjaradeild og ýmissi annarri þjónustu hvað varðar sjúkrastyrki og orlofshús. Þetta er jú þjónusta sem við getum illa veitt okkar fólki vegna þess að félagið er einungis með tvo starfsmenn sem sinna félagsfólkinu.

Við sem lítið félag höfum alltaf þurft utanaðkomandi aðstoð við ýmis úrlausnarefni sem Sameyki hefur innan síns félags. Ég tel það mikinn styrk fyrir réttindi okkar fólks en ekki veikleika að fara yfir í Sameyki. Þetta er einfaldlega ábyrgð okkar að fara í þetta verkefni sem er bæði stórt og sterkt því Sameyki er öflugur viðsemjandi. Það verður enginn svikinn að fara þarna yfir,“ segir Jóhanna Fríður og brosir.

Íþyngjandi rekstur
Af hverju hófuð þið þessa vegferð?

„Vegna þess að félagsfólki fer fækkandi sem hefur áhrif á rekstur félagsins. Við í stjórninni töldum betri kost af tveimur að semja við Sameyki frekar en að selja eignir félagsins sem augljóslega er ekki best fyrir framtíð okkar félagsfólks. Það blasir við að styrkurinn í kjarabaráttunni liggur í fjölda og samstöðu sem Sameyki hefur. Þá eru orlofseignir okkar íþyngjandi fyrir rekstur félagsins, við höfum t.d. ekki ráð á því að ráða umsjónarmenn í Reykjavík, heldur vinn ég sjálf og framkvæmdastjórinn, Sigrún Ómarsdóttir, við að sinna þeirri eign, oft á ýmsum tímum sólarhringsins. Til að viðhalda rekstrinum á réttu róli hefðum við þurft að selja frá félaginu orlofseignir en það hefði verið erfitt að gera vegna þess, eins og í Munaðarnesi, þá eiga aðildarfélög BSRB orlofssvæðið og ekki hægt að selja hverjum sem er. Það fylgir því mikill kostnaður að halda þessum orlofseignum úti. En nú mun þessi staða breytast þegar Sameyki tekur við rekstri orlofshúsa félagsins, en það mun þá hafa aðgang að fjölbreyttari orlofseignum víðs vegar um landið og á Spáni. Það er bara þannig að við erum með of fáa félagsmenn til að standa undir rekstrinum og því miður þurftum við að selja eina orlofseign á Illugastöðum til að halda úti rekstri félagsins sem olli sorg fyrir okkur sem erum í félaginu,“ segir hún alvarleg í fasi.

Bréfpóstar liðin tíð
Við sjáum þessa breytingu á póstþjónustunni hér á landi en líka í Danmörku þar sem danski bréfpósturinn, PostNord, hætti að senda bréf í desember sl. en fyrirtækið einbeitir sér nú að stærri pökkum og lætur einkafyrirtæki um að senda þau fáu bréf sem enn eru send. Er þetta líka þróunin hér á landi?

„Já það er mjög hröð þróun í þessa átt hérna líka. Auk þess er samkeppni í póstþjónustu hérna innanlands og við höfum verið ósátt við að einkaaðilar beita fyrir sig dreifingu bréfa sem fjáröflunarleið, þannig að ungir krakkar eru að bera út póst á landsbyggðinni undir því yfirskini að um fjáröflun sé að ræða. Það er ábyrgðarhlutverk að bera út póst og okkar félagsfólk þarf að fara eftir reglum en ekki þessir krakkar sem eru ekki í stéttarfélögum, fara því ekki eftir kjarasamningum og njóta þar af leiðandi engra réttinda. Þannig beita þessi einkafyrirtæki sér á þessum „markaði“ og við erum auðvitað ósátt við það. Þá komum við aftur að því að okkur skortir aflið því við viljum geta tekið stærri skref í réttindabaráttu sem þessari. Því er það kostur að geta verið með meira afl bak við okkur til að geta farið í þessa baráttu,“ segir Jóhanna ákveðin.


„Því miður höfum við líka mætt þeim viðhorfum fyrirtækjanna og jafnvel víðar að í landinu gildi félagafrelsi, en þetta er í raun ekki rétt, stéttarfélögin semja fyrir sitt félagsfólk og það er ekki hægt né rétt að fela sig bak við hugtakið félagafrelsi í þessum málum. Ég og Sigrún munum beita okkur fyrir þessu ef við förum yfir í Sameyki, sem við vonum að verði en það verður ákveðið af félagsfólki á aðalfundi beggja félaga í mars.“

Jóhanna Fríður segir að óvissa sé um hvernig póstþjónustan verði í framtíðinni. Breytingar á þjónustunni eru staðreynd og fólk og fyrirtæki hefur tileinkað sér tæknina í samskiptum. Hún segir að nú séu hjólapóstar teknir við hlutverkinu því lengra er á milli afhendingarstaða og færri bréf borin út en nokkur sinni áður.

„Arftakar bréfberanna eru hjólapóstar en meðal félagsfólks eru hjólapóstar, póstafgreiðslufólk, póstbílstjórar og starfsfólk í póstmiðstöðvum sem starfar í innflutningsdeildum, tölvudeildum, skrifstofum, böggladeildum o.fl.“

Fela sig bak við félagafrelsið
Þá segir Jóhanna Fríður að við annan vanda sé að eiga þegar starfsfólk er skráð í önnur stéttarfélög sem hafa ekki samningsréttinn. Hún segir að starfsfólkið eigi að geta valið sitt stéttarfélag en borið hefur á þekkingarleysi stjórnenda vinnustaðanna og skorti á útskýringum hjá vinnuveitendum um samningsréttinn. Starfsfólk sem starfar undir kjarasamningi PFÍ á að vera í félaginu. Þetta sé erfitt við að eiga og krefjist bæði mannafla og krafts að breyta.

„Það sem líka hefur breyst er að fólk sem starfar á pósthúsum og tilheyrir okkar kjarasamningi er í öðru stéttarfélagi þrátt fyrir að vera starfandi samkvæmt okkar kjarasamningi. Við eigum samningsréttinn fyrir þetta fólk og réttilega á það því að vera í Póstmannafélaginu. Þessu þurfum við að koma á framfæri en vinnuveitendur hafa ekki réttan skilning á þessum málum, kalla þetta félagafrelsi og yppta öxlum. En félagafrelsi er það að geta valið um það stéttarfélag sem semur í kjarasamningum fyrir viðkomandi stétt eftir starfi og menntun. Þetta er þekkt en stéttarfélög þurfa mannskap og afl til að sækja samningsréttinn til sín að réttu. Það skiptir máli að fólk sé á réttum stað í sínum stéttarfélögum en því miður höfum við ekki burði til að fara í þessi mál af þeim krafti sem þarf til að sækja þessi réttindi. Því miður höfum við líka mætt þeim viðhorfum fyrirtækjanna og jafnvel víðar að í landinu gildi félagafrelsi, en þetta er í raun ekki rétt, stéttarfélögin semja fyrir sitt félagsfólk og það er ekki hægt né rétt að fela sig bak við hugtakið félagafrelsi í þessum málum. Ég og Sigrún munum beita okkur fyrir þessu ef við förum yfir í Sameyki, sem við vonum að verði en það verður ákveðið af félagsfólki á aðalfundi beggja félaga í mars,“ segir Jóhanna.


Jóhanna hóf störf hjá Pósti og síma aðeins 13 ára gömul.

Jóhanna segir að öll réttindi félagsfólk haldist óbreytt við sameininguna og trúnaðarmenn PFÍ halda einnig réttindum sínum og verða hluti af Trúnaðarmannaráði Sameykis. Framundan sé að fara í heimsókn á vinnustaðina og kynna sameininguna fyrir félagsmönnum.

„Við munum kynna sameininguna vel fyrir okkar félagsfólki. Ætlum að fara út á vinnustaðina, spjalla við okkar fólk og kynna fyrir því réttindi þess og þá auknu möguleika sem í þessu felst fyrir það.“

Hóf störf 13 ára hjá Póstinum
Jóhanna hóf störf hjá Pósti og síma aðeins 13 ára gömul þegar hún bar út bréf hjá póstmiðstöðinni í hverfi 104 í Reykjavík yfir jólahátíðarnar. Eftir tíunda bekk fór hún í sumarvinnu á sama stað, eftir framhaldsskóla vann hún á póstinum en eftir að börnin hennar komu í heiminn hætti hún sem bréfberi og starfaði við afgreiðslu hjá Póstinum. Innan um bréf og böggla hefur Jóhanna starfað alla sína tíð og þá kom að því að hún varð formaður Póstmannafélags Íslands.

„Eftir þessi sumur sem bréfberi fór ég að vinna inni í pósthúsinu við flokkun og ýmis tilfallandi störf, síðan fór ég að leysa af við afgreiðslu þegar ég var orðin ólétt. Ég starfa þar allar götur til ársins 1999 þegar hverfisstöðin 104 lokar. Upp úr því skiptist fyrirtækið í tvennt og úr verður Íslandspóstur sem ég starfaði hjá til 2005, en árið 2006 tek ég við starfi þar sem afgreiðslustjóri niðrí Pósthússtræti. Síðan fer ég á milli pósthúsa, er á Rauðarárstíg og flyt svo með þeim upp í Skipholt, í R5 sem þá hét. Þaðan fer ég í starf stöðvarstjóra á R1 sem í gamla daga bar heitið póstmeistari,“ segir Jóhanna og skellir upp úr. „Ég fékk aldrei þann titil sko, en ég er póstmeistari í hjarta mínu,“ bætir hún við hlæjandi.

„En svo fer ég upp í Mjódd og endaði svo hér,“ segir hún skellihlæjandi. „Þetta vildi þannig til að í kringum 2021 spurði fyrrum formaður, Jón Ingi Cæsarsson, hvort ég hefði áhuga á að bjóða mig fram til formanns í félaginu. Blessuð sé minning hans. Mér þótti vænt um traustið, bauð mig þó ekki fram en fór síðar í stjórn félagsins. Loks kom að því að ég tók við sem formaður 2021 þegar Jón Ingi hættir. Þannig er nú þessi saga,“ segir Jóhanna Fríður að lokum.